Zaczęło się nietypowo. Oczekiwaniem. Było za widno i maski nie mogły wyjść. Taniec wykonywany jest wyłącznie przy świetle księżyca. Czekaliśmy aż wzejdzie księżyc, nie bardzo wiedząc czego możemy się spodziewać.

W końcu zabrzmiały dziwne dźwięki pierwotnego ksylofonu. Muzyka wibrowała i wprawiała w drżenie sale i serca widzów. Na scenę wpadła rozmazana smuga. Demon trzęsący się i wyginający na wszelkie strony. Trudno było za nim nadążyć wzrokiem. Subtelne, księżycowe światło nie pozwalało się przyjrzeć postaci, która skakała, tupała, wirowała, robiła salta i obroty w powietrzu, śmiejąc się z praw grawitacji. Po chwili wpadła następna i następna. Wszystkie maski jak w transie odprawiały swój odwieczny rytuał przywołując grozę z mrocznych koszmarów. Biało czarne stroje kojarzyły się z odwieczną walką dobra i zła, jasnej i ciemnej strony mocy, Jing i Jang, życia i śmierci. Dwie przeciwstawne siły ścierające się od zarania dziejów. Starsze od samej Ziemi, a być może i od całego wszechświata. Maski księżyca zapewniają równowagę między tymi starszymi od czasu wrogami. Gdyby jeden taniec się nie odbył równowaga zostałaby zachwiana i  świat przestałby istnieć, pogrążając się w wiecznym świetle lub ciemności. I wcale nie jest takie pewne, że światło jest lepsze od ciemności :).  
Było mroczno, strasznie i przerażająco. Na przemian błyskało bielą i czernią. I o to chodziło. Klimatu dodawał akompaniament obłędnych  instrumentów o zdumiewającej konstrukcji.

Z obawą ale i z fascynacją śledziłem rytuał, kolejne postacie wchodzące na scenę, kroczące sobie znanymi ścieżkami i wybijające własny rytm wywodzący się z tysiącletniej wiedzy przekazywanej z ust do ust. Przez cały czas zastanawiałem się czy taniec będzie wystarczająco skuteczny aby świat przetrwał kolejną noc...

 

Zdjęcia można przełączać kursorami strzałek na klawiaturze.

 

MASKI KSIĘŻYCA  
Afirmacja nocy
Żywiołowy rytuał plemienia Bwa z Burkina Faso


Członkowie plemienia Bwa wierzą, że bóg Dobweni stworzył świat poprzez ustanowienie nieskończonej ilości par przeciwieństw; by równowaga wszystkiego pozostała zachowana, Bwa powinni dbać o harmonię między tymi opozycjami. Taniec masek sumbo poa wygląda jak hołd oddawany światłu księżyca – przeciwieństwu dnia.
Maski Księżyca, sumbo poa, zwane również „maskami tkanin” należą do rodziny Bihoun – griotów z plemienia Bwa zamieszkujących wioskę Bereba w prowincji Tuy na południu Burkina Faso.

To rdzenne plemię liczy około 300 tysięcy członków i zamieszkuje tereny Burkina Faso i Mali. Taniec Masek Księżyca jest jednak właściwy wyłącznie griotom z Bereba, którzy – jak wszyscy grioci pośród Bwa – odpowiedzialni są za muzyczną oprawę wszelkich ważnych wydarzeń plemiennych. Grioci stoją także na straży ciągłości tradycji ustnego przekazu; do ich zadań należy kultywowanie i pielęgnowanie rytuałów, zwyczajów i dziedzictwa przodków. Społeczność Bwa jest znana właśnie ze swojej tradycji użycia masek plemiennych w celach rytualnych. Wykonane w całości z materiału, wykończone ozdobnie muszlami cauri białe maski sumbo poa zakłada się wyłącznie w nocy. Przy świetle księżyca bowiem tancerze z rodziny Bihoun swym energetycznym i pełnym radości tańcem czczą bóstwo Do, a za jego pośrednictwem oddają hołd siłom natury. Dominującym pośród tej grupy etnicznej systemem wierzeń jest animizm (85% populacji) – podczas wielu różnorodnych ceremonii religijnych maski reprezentują więc duchy zwierząt, roślin i żywiołów. Naczelnym bogiem Bwa jest Dobweni, który po stworzeniu świata i wszystkich jego elementów opuścił ziemię, zesławszy na nią trzech swoich synów – bóstwa Do, Soxo i Kwere. Członkowie plemienia Bwa widzą w Do pośrednika między światem ludzi a siłami natury – jego znaczenie, jako tego, którego wstawiennictwo może przynieść łaskawość przyrody, jest zatem niekwestionowane.